ოკეანე სიცოცხლისა და მდგრადობის წყაროა – ადამიანებისა და კულტურებისთვის, საარსებო წყაროებისთვის, კლიმატის სტაბილურობისთვის. თუმცა, ის მზარდი სტრესის ქვეშაა: ჭარბი თევზჭერა, დათბობა, დაბინძურება, მჟავიანობა, დეჟანგბადის დონე, ექსტრემალური კლიმატური მოვლენები – ყველაფერი ერთდროულად ხდება და ხშირად ურთიერთქმედებს. ოკეანე კატასტროფული ცვლილებებისკენ მიექანება სულ უფრო არაპროგნოზირებადი და მოულოდნელი ეფექტებით.
როგორც ოკეანის მეცნიერებმა, ჩვენ დეტალურად დავარეგისტრირეთ ეს ცვლილებები და ათწლეულების განმავლობაში განგაშს ვრეკავდით, თუმცა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ქმედებები ჯერ კიდევ ჩამორჩება.
იმისათვის, რომ შევამციროთ უფსკრული იმას შორის, თუ რა უნდა გააკეთოს კაცობრიობამ და რას ვაკეთებთ, ჩვენ უნდა გადავხედოთ ჩვენს როლს, როგორც მეცნიერებმა - არა მხოლოდ ცოდნისა და იდეების შეტანის მიზნით, არამედ ცვლილებების აქტიური მონაწილეების როლში. ეს მოითხოვს სტრუქტურულ ცვლილებებს იმაში, თუ როგორ ვმუშაობთ, როგორ ვფინანსდებით და ვიწვრთნებით, და როგორ ვზომავთ წარმატებას.
ჩვენ უნდა გავცდეთ მხოლოდ პოლიტიკის ინფორმირებას და აქტიურად შევუწყოთ ხელი ოკეანის წინაშე არსებული კომპლექსური პრობლემების გადაჭრის გზების ჩამოყალიბებას.
ოკეანის მეცნიერებმა უფრო ძლიერი ალიანსები უნდა დაამყარონ სამოქალაქო საზოგადოებასთან, მთავრობასთან, ადგილობრივ და ადგილობრივ თემებთან - უფრო მეტი და ადრეული ჩართულობით. მეტ აქტორთან თანამშრომლობის გაფართოებით, ჩვენ შეგვიძლია წვლილი შევიტანოთ უფრო ეფექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილებების მიღებაში.
ამ ტიპის მუშაობის მრავალი ნათელი მაგალითი ვნახეთ. ბელიზში ოკეანის მეცნიერები მეთევზეებთან, ტურისტულ გიდებთან და მთავრობასთან ერთად მუშაობდნენ მარჯნის აღდგენის პროექტის შესაქმნელად, რომელსაც რეგიონში დოკუმენტირებული ჰქონდა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი გრძელვადიანი გადარჩენის მაჩვენებელი. OceanCanada Partnership-მა დააკავშირა მკვიდრი თემები, არასამთავრობო ორგანიზაციები, პოლიტიკის შემქმნელები და მეცნიერები, გააფართოვა ცოდნა 200-ზე მეტი პუბლიკაციით და წვლილი შეიტანა ეროვნულ ოკეანისა და ეკონომიკურ სტრატეგიებში.
მთელ ევროპაში, მკვლევარებმა და სამთავრობო ორგანოებმა მობილიზება გაუწიეს მოქალაქე მეცნიერებს, რათა აკონტროლონ საშიში წყალმცენარეების ყვავილობა, გააუმჯობესონ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რეაგირება და მოქალაქეები აღჭურვონ ცოდნითა და ინსტრუმენტებით, რათა გაუმკლავდნენ ოკეანის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საფრთხეებს. ავსტრალიის უზარმაზარ მაიალას საზღვაო პარკში მეცნიერებმა, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ და ადგილობრივმა თემებმა ერთად იმუშავეს ბიომრავალფეროვნებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის გეგმაზე, ამავდროულად, მართავდნენ კომერციულ და რეკრეაციულ მიწათსარგებლობას.
ეს თანამშრომლობები დამატებით შრომასა და დაფინანსებას მოითხოვს. თუმცა, გამოცდილება აჩვენებს, რომ ეს ღირს, როგორც კვლევის ხარისხის, ასევე პრაქტიკული ეფექტის თვალსაზრისით.
ეს პროექტები აჩვენებს პოლიტიკის შემქმნელებთან და მთავრობასთან ადრეული ჩართულობის ღირებულებას. ჩვენ შეგვიძლია შევასრულოთ ჩვენი სამუშაო, ჩავატაროთ საფუძვლიანი კვლევები და გამოვაქვეყნოთ ნაშრომები, მაგრამ ფსონები ძალიან მაღალია იმისთვის, რომ ამაზე შევჩერდეთ.
მეცნიერება დამოუკიდებელი უნდა დარჩეს, რათა თავისუფლად გააკრიტიკოს პოლიტიკა და მმართველობა - თუმცა, ჩვენ შეგვიძლია შევინარჩუნოთ ჩვენი მთლიანობა და ამავდროულად, ჩვენი სამუშაო ისე დავგეგმოთ და გავავრცელოთ, რომ პოლიტიკის შემქმნელებს უფრო მეტი შანსი ჰქონდეს, მოუსმინონ და იმოქმედონ, ასევე, გააზრებულად ჩავრთოთ ისინი და სხვა შესაბამისი აქტორები.
ნაწილობრივ, ეს იწყება ჩართულობის შესახებ ჩვენი აზროვნების შეცვლით: აბსტრაქტული „მთავრობის“ ან „პოლიტიკის შემქმნელების“ ნაცვლად, ჩვენ უნდა ვიყოთ კონკრეტულები იმასთან დაკავშირებით, თუ ვისი ყურადღების მიპყრობა გვსურს. რა ამოძრავებთ მათ და როგორ შეუძლიათ მათ ჩართვა? მოკლევადიან ჩართულობასაც კი შეუძლია პოლიტიკისა და დაფინანსების ჩამოყალიბება.
ამავდროულად, ჩვენ ვნახეთ საზოგადოების ფართო ჩართულობის მრავალი სარგებელი. ფარდის აწევა და პროცესში ადამიანების ჩართვა აძლიერებს მეცნიერებისადმი ნდობას - რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან კლიმატისა და გარემოსდაცვითი დეზინფორმაციის მუდმივი ვაწყდებით. მოქალაქეების წახალისება, მონაწილეობა მიიღონ და მიაწოდონ ინფორმაცია მათთვის მნიშვნელოვან მეცნიერებას, შეუძლია გაამახვილოს ჩვენი კვლევა და გახადოს მისგან გამომდინარე პოლიტიკა უფრო ეფექტური და სამართლიანი. ერთობლივი საკუთრების ეს განცდა ადამიანებს უბიძგებს, დარჩნენ ჩართულნი და მოითხოვონ მეტი ქმედება.
ნორვეგიაში ინვაზიური ზღვის ზღარბი ანადგურებს ზღვის ეკოსისტემების სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ნაწილს, რომლებიც ზღვის ზღარბის ნაწილია. ბევრი ადამიანი ენთუზიაზმით იყო განწყობილი მარტივი იდეის მიმართ: ჩაყვინთეთ წყალში და ჩაქუჩებით დაამსხვრიეთ ისინი. ნორვეგიის ათიათასობით კილომეტრიანი დაკლაკნილი სანაპირო ზოლის გათვალისწინებით, ეს იდეალური გამოსავალია? როგორც უმეტესი პრობლემა, ესეც მხოლოდ ჩაქუჩით ვერ გადაწყდება - მაგრამ არსებობს კიდევ ერთი გაკვეთილი, რომელიც ეხება მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების შესაძლებლობებისა და ადამიანების ემოციურად ჩართულობის დაბალანსებას.
ჩვენს წინაშე არსებული გამოწვევის ნაწილი ოკეანის უკიდეგანობა და მის წინაშე არსებული საფრთხეების მასშტაბია. ჩვენ მეცნიერება პერსონალიზებული უნდა გავხადოთ, ადამიანები პრობლემებთან და გადაწყვეტილებებთან დავაკავშიროთ და ვაჩვენოთ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეს სისტემები რთულია, ისინი უსაზღვრო არ არის.
შეგვიძლია დავიწყოთ ოკეანის მნიშვნელობის ახსნით არა მხოლოდ გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით, არამედ ინდივიდუალური ცხოვრებისთვის, სამუშაო ადგილებისთვის, ჯანმრთელობისა და სურსათის უვნებლობისთვისაც. ჩვენ გვაქვს მრავალი სამეცნიერო ინსტრუმენტი, რომელთა გამოყენება უფრო სტრატეგიულად შეგვიძლია: კლიმატის სოციოლოგებთან, ქცევით მეცნიერებთან და პედაგოგებთან ინტერდისციპლინურ თანამშრომლობას შეუძლია დაგვეხმაროს იმ მოსაზრებებისა და ნარატივების გაგებაში, რომლებიც მოქმედების (ან უმოქმედობის) მოტივაციას იძლევა და იმის გაგებაში, თუ როგორ შეგვიძლია უფრო ეფექტურად კომუნიკაცია.
ეს ბევრია - და მნიშვნელოვანია, რომ სრული პასუხისმგებლობა ცალკეულ მეცნიერებს არ დავაკისროთ. ბევრი მათგანი უბრალოდ ცდილობს სისტემაში გადარჩენას და ახლა მეცნიერებისთვის განსაკუთრებით რთულ მომენტში აღმოვჩნდით.
ამის გაუმჯობესება შეგვიძლია დავიწყოთ იმის გათვალისწინებით, თუ როგორ განვსაზღვრავთ და ვაღიარებთ გავლენას. რა მოხდება, თუ ნაშრომს შევაფასებთ არა მხოლოდ გამოქვეყნებული ნაშრომების, არამედ გადაწყვეტილების მიმღები პირების ან ჩართული თემების თვალსაზრისითაც? წარმატების მეტრიკის შეცვლამ შეიძლება გააფართოვოს ის ტიპის კვლევა, რომელსაც ჩვენ ვირჩევთ (და რომლის საშუალებაც გვაქვს) პრიორიტეტად მინიჭებისთვის.
ასევე უნდა დავფიქრდეთ, თუ როგორ ხდება დაფინანსების განაწილება და ხაზი გავუსვათ ინტერდისციპლინურ თანამშრომლობას, რაც საშუალებას მოგვცემს, მეტი პერსპექტივა და გამოცდილება გამოვიყენოთ, იმის ნაცვლად, რომ თითოეული მეცნიერისგან ველოდოთ, რომ ის უფრო და უფრო მეტ ამოცანას დააბალანსებს, რომლებიც მრავალფეროვან უნარებს მოითხოვს.
და რა თქმა უნდა, მთავრობებმა და ინსტიტუტებმა მეტი მხარდაჭერა, ფული და მხარდაჭერა უნდა გამოუყონ, რათა ეს უფრო ღრმა ჩართულობა შესაძლებელი გახდეს.
ჩვენ გავდივართ გარემოსდაცვითი, სოციალური და გეოპოლიტიკური კრიზისების გადაკვეთის შესანიშნავ პერიოდს. ოკეანის მეცნიერებას შეუძლია იყოს გადაწყვეტის ნაწილი არა მხოლოდ ჩვენს წინაშე არსებული რთული გარემოსდაცვითი გამოწვევებისთვის, არამედ თანამშრომლობის ხელშეწყობით, რაც ხელს შეუწყობს გაგებას, გლობალურ სოლიდარობასა და დიპლომატიას.
რადგან მეცნიერება და მისი დამხმარე ინფრასტრუქტურა სულ უფრო მეტად არის განზე გაწეული, დაფინანსების გარეშე ან პოლიტიზირებული, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დავიცვათ ჩვენი როლი სამართლიანი, ინკლუზიური და მომავალზე ორიენტირებული მმართველობის ცენტრში.
ოკეანის მეცნიერებისგან ბევრი რამ მოითხოვება, რადგან ეს სფერო აქტუალურ სოციალურ და გარემოსდაცვით საკითხებს ეხება. ზოგჯერ შეიძლება ისეთი შეგრძნება შეიქმნას, თითქოს ჩვენი გაფრთხილებები არ ისმის. თუმცა, ჩვენ არ შეგვიძლია შევწყვიტოთ მცდელობა. ოკეანისა და მის მიერ შენარჩუნებული საზოგადოებების მომავალი ამაზეა დამოკიდებული.
ეს სტატია თავდაპირველად გამოქვეყნდა SciDev.Net-ის მიერ 13 წლის 2025 ივნისს. წაიკითხეთ ორიგინალი პუბლიკაცია აქ დაწკაპუნებით.
სურათი ავტორი ეგორ კამელევი on Pexels.
წაიკითხეთ მეტი გლობალური მეცნიერების შესახებ ოკეანის ათწლეულისთვის: 2021-2030
დამატებითი ინფორმაცია ნორვეგიის შესახებ, რომელიც კორეის რესპუბლიკასთან და ჩილესთან პარტნიორობით მეხუთე საერთაშორისო პოლარული წლის კოორდინაციის ოფისს უმასპინძლებს.
დამატებითი ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა გამოავლინა 2026 წლის მეცნიერების დღემ მეცნიერების პოლიტიკის შემდეგი თავის შესახებ
დამატებითი ინფორმაცია წყნარი ოკეანის ლიდერებისა და მკვლევარების შესახებ, რომლებიც COP31-ის წინ კვების სისტემების მდგრადობის გასაძლიერებლად ერთიანდებიან
